. FESTA KUNCIZZJONI HAMRUN

 

 

IL-BINI TAL-KNISJA

 

 

Il-htiega li tinbena knisja akbar mill-oratorju ta’ Triq id-Duluri kienet ilha tinhass ghal diversi u dan ghaliex l-oratorju kien sar zghir wisq sabiex jaqdi l-htigijiet tan-nies tal-inhawi li kienu qed jiffrekwentawh.  L-idea li tinbena knisja akbar kienet ta’ Dun Edgar Vella Anastasi, sacerdot habrieki u zaghzugh mimli hegga u enegrija.  Dun Edgar li kien mahtur rettur tal-oratorju fit-8 ta’ Novembru 1950 ma qaghadx jitlef zmien sabiex jibda jigbor il-fondi necessarji, u malli kellu somma mhux hazin hu xtara bicca art ta’ madwar 655 metru kwadru fi Triq Lord Lloyd.  Din l-art inxtrat ghas-somma ta’ Lm108 minghand is-Sur Pawlu Grixti, bl-atti tan-nutar John Tabone Adami.  Il-kuntratt taghha sar fl-24 t’April 1957.

 

Id-disinn tal-knisja l-gdida sar minn Guze` Damato, bil-perit Karmenu Cumbo jiffirma l-pjanti.  Malli nbeda x-xoghol il-flus migbura spiccaw fix-xejn u hawnhekk Dun Edgar kellu jirrikorri ghand il-kurja.  Din selfitu Lm 3,000 fl-10 ta’ Dicembru 1958 u Lm 5,000 ohra fil-25 ta’ Jannar tal-1961.

 

L-ewwel ma sar kien it-thaffir tal-blat.  Wara nbniet u ssaqfet is-sala ta’ taht il-knisja u malli din kienet lesta beda jsir il-quddies, l-ewwel fil-Hdud u l-festi u aktar tard dak ta' kuljum. Minn hawnhekk il-quddiem l-oratorju ceda postu ghal sala akbar, wara diversi snin ta’ hidma ghas-servizz lill-komunita`.  Aktar tard din is-sala ssemmiet propju ghal Dun Edgar.

 

Fit-23 ta’ Marzu 1958, waqt cerimonja sabiha u fil-prezenza ta’ E.T. l-Isqof Emmanuel Galea, Dun Mattew Chircop, il-Kanonku Micallef, Dun Guzepp Aquilina u Dun Edgar Vella  tqieghdet l-ewwel gebla ta’ dan it-tempju l-gdid.  Il-parrinijiet kienu l-Kavallier Antonio Theuma u s-Sur Antonio Bezzina.  Waqt din l-okkazjoni gew ukoll esposti ghall-pubbliku l-pjanti ta’ dan il-progett meraviljuz li kellu jwassal ghall-bini ta’ din il-knisja.

 

Minkejja l-problemi u d-dizappunti l-knisja bdiet tiela aktar malajr milli wiehed kien qed jistenna.  Hija verament hasra li Dun Edgar Vella ma rax lil dan il-progett jintemm, wara tant snin ta’ hidma u sagrificcji kbar.  Dun Edgar miet fl-20 ta’ Novembru tal-1962 wara li kien ilu aktar minn tnax-il sena rettur.  Kulhadd kien jaf li hu kien marid izda hadd qatt ma stenna li l-mewt kienet daqshekk fil-qrib.  Postu, hadu Dun Guzepp Mifsud Bonnici li aktar tard sar ukoll l-ewwel kappillan.

 

Fil-bidu t’Awwissu tal-1963 ix-xoghol tal-bini kien lest u fis-16 tal-istess xahar waqt cerimonja sabiha, il-knisja tbierket mill-E.T. l-Isqof Emmanuel Galea.  Dak inhar tqaddset l-ewwel quddiesa fuq l-altar li kien mghoti ftit qabel lill-knisja mis-sur Antonio Theuma.  Imbaghad fl-20 t’Awwissu, l-Arcisqof Monsinjur Mikiel Gonzi ikkonsagra lil dan l-istess altar.

 

 Fl-1 ta’ Lulju 1966, l-knisja tal-Immakulata Kuncizzjoni saret vici-parrocca, b’digriet li kien mahrug mill-Arcisqof Mikiel Gonzi nhar il-15 ta’ Gunju 1966.  Imbaghad b’digriet iehor din id-darba mahrug fit-28 ta’ Dicembru 1967, il-Kurja ta’ Malta habbret it-twaqqif ta’ din il-parrocca, taht it-titolu tal-IMMAKULATA KUNCIZZJONI TAL-VERGNI MARIJA. Dan id-digriet gie fis-sehh nhar l-ewwel ta’ Jannar tal-1968.  B’hekk il-knisja tal-Kuncizzjoni saret parrocca bit-territorju taghha mehud il-bicca l-kbira mill-parrocca ta’ San Gejtanu tal-Hamrun u partijiet zghar mill-parrocca ta’ San Guzepp tal-Imsida. 

 

 

 

IL-KNISJA PARROKKJALI

 

 

Kif diga ntqal qabel il-knisja nbniet fuq id-disinn tas-sur Guze` Damato, bil-pjanti necessarji jsiru u jigu ffirmati mill-perit Carmelo Cumbo.  L-ispiza totali lahhqet l-eluf tal-liri bix-xoghol tal-bini jdum sejjer ghal madwar hames snin u nofs.  Fil-fatt l-ewwel gebla tpoggiet fit-23 ta’ Marzu 1958, bix-xoghol tal-bini jitlesta ghall-bidu t’Awissu tal-1963.

 

L-istil li bih hija mibnija l-knisja jqarreb hafna lejn il-Joniku.  Fil-faccata, fin-nofs insibu l-bieb principali, b’gholi ta’ tnax-il filata.  Fuqu imbaghad hemm tieqa kbira nofs tond, msaqqfa b’arkata u li fiha hemm rapprezentazzjoni Marjana mahduma fil-hgieg.  Imbaghad fuq l-arkata hemm l-iskrizzjoni “Madonna Berikna”, xoghol fil-bronz li sar fl-1988.

 

Fuq kull naha tal-bieb principali hemm zewg bibien laterali, izghar fil-qies u mwaqqfa fuq 8 filati.  Fuq dawn iz-zewg bibien hemm zewg twieqi tondi dekorati b’lavur hafif fejn originarjament fihom kellu jsir l-arlogg. 

 

Fil-faccata nsibu ukoll sitt kolonni kwadri bi 23 filata u kapitell Joniku.  Fuqhom hemm fontispizju u gwarnic mahduma fuq l-istess stil.  Fuq il-fontispizju hemm statwa ta’ Marija Immakulata li kienet nhadmet minn George Atkins fl-1988.

 

Il-koppla tal-knisja hi kollha kemm hi mahduma bil-konkos rinfurzat, u sserrah fuqha hemm lanterna li fiha 48 tieqa (16 kbar u 32 zghar).  Il-lanterna tlestiet fil-5 ta’ Dicembru 1970 fuq disinn tal-perit Aquilina.  Fuqha, jiddomina lill-parrocca mbaghad hemm salib kbir ta’ l-azzar.

 

Ezatt biswit il-koppla hemm il-kampnar mahdum bil-gebla tal-franka bi stil Joniku hafif.  Fil-parti ta’ fuq ta’ dan il-kampnar hemm sett t’erba` qniepen li nhadmu fil-funderija Achille Mazzola ta’ Vercelli fl-Italja u li jgibu l-isem ta’ Maria Concetta, Emanuela, Giuseppa u Gaetana.  Dan is-sett tpogga hemmhekk f’Mejju tal-1993 fl-okkazjoni tal-25 sena tal-parrocca.

 

Il-knisja ghandha ghamla rettangulari b’qies ta’ 44 metru fond u 14-il metru wisa'.  Il-paviment tal-knisja hu miksi bil-granit griz tat-tip Sardo Grigio u b’zewg faxxi granit ahmar tat-tip Cappo Bonito tul il-korsija. Id-disinn ta’ dan il-paviment sar minn Dun Gino Gauci bix-xoghol isir mill-Mqabba Marbles Ltd. fl-1987.  Is-saqaf tal-knisja hu maghmul ukoll mill-konkos rinfurzat, miksi u mizbugh bl-ahmar skur u isfar, l-istess bhal ma hi l-koppla. 

 

Pass importanti fit-tisbih tal-knisja taghna kien sar fl-1973, meta fostna kien gie l-perit Taljan Monsinjur Valerio Vigorelli. Hu kien gie sabiex jara l-knisja u janalizza x’kellu jsir sabiex il-knisja tinghata dehra aktar sabiha u li tigbdek. Kien hu li ddisinja s-sistema tad-dawl tal-knisja, id-dekorazzjoni tal-hitan, tal-koppla, tas-saqaf tal-knisja u l-presbiterju. Kien hu li wara hafna diskussjonijiet mal-kappillan tal-parrocca, Dun Guzepp Mifsud Bonnici, gie fdat bil-progett tat-tisbih tal-knisja taghna. 

 

Fuq il-parti ta’ quddiem fejn hemm il-presbiterju, il-knisja ghandha tliet kappelluni fejn f’dak tan-nofs hemm it-titular u tahtu seba’ rapprezentazzjonijiet b’tema Marjana, l-arma tal-Parrocca u l-arma tal-Papa Gwanni Pawlu II, il-Papa ta' dak iz-zmien.  Dawn huma mahduma fil-muzajk, xoghol li sar l-Italja mid-ditta T. Sarti ta’ Pietrasanta fl-1983.

 

Fuq kull genb tal-knisja, fuq nett u jmissu kwazi mas-saqaf hemm filliera twieqi bi hgieg ikkulurit u b’disinji li jirraprezentaw il-Litanija tal-Madonna.  Bejn dawn it-twieqi hemm numru ta’ kolonni kwadri, mahdumin bil-gebla tal-franka u fuq il-fil. 

 

Il-presbiterju hu bla ebda dubju l-akbar opra li nsibu fil-knisja. Ix-xoghol sar mid-ditta Spiteri Sacco tal-Hamrun fl-1982 u hu kollu kemm hu maghmul mill-granit ahmar u rham kannella car.  Dan il-presbiterju hu mqieghed skond kif tghid il-liturgija moderna tal-Koncilju Vatikan II.  Id-disinn sar mis-sacerdot perit Taljan Monsinjur Valerio Vigorelli.  Sensiela ta’ turgien, joholqu dizlivelli fejn fuqhom insibu l-elementi ewlenin ghall-presbiterju komplut.  Fin-nofs, fuq wara hemm it-turris, b’tabernaklu tal-bronz, mahdum fl-1983 fuq disinn ta’ Gianni Bonnici. Dan huwa l-post qaddis fejn tinzamm l-Ewkaristija.  Fuq quddiem imbaghad hemm l-altar mejda.  Fuq il-lemin hemm tlett sedji li jintuzaw mill-koncelebrant u l-abbatini, filwaqt li fuq ix-xellug hemm l-Ambone u l-Battisteru.  Fid-dahliet tal-kappelluni, wara nett hemm il-post li normalment waqt xi funzjoni jintuza mill-kor, l-abbatini u c-celebranti. Taht in-navata principali hemm seba’ sedji tal-irham griz, li saru fl-1987 mid-ditta L.L.F. Ltd. 

 

Fuq in-naha ta’ wara hdejn il-bibien ta’ barra nsibu zewg nicec, wahda ghall-istatwa titulari ta’ Marija Immakulata u l-ohra ta' San Guzepp.  Fuqhom imbaghad hemm zewg nicec ohra li sal-gurnata tal-lum ghadhom vojta.  Bejn dawn in-nicec hemm gallerija, mahduma bil-lavur fil-gebla tal-franka.  Tahtha, tissigilla lill-knisja mill-ambjent storbjuz ta’ barra hemm antiporta tal-Eroko li saret fl-2001 mid-ditta Saint Anthony Woodworks.

 

Ta’ min isemmi il-Via Sagra li tirraprezenta l-passjoni ta’ Gesu Kristu, xoghol ta’ Gianni Bonnici.  Bejn il-Via Sagra, imwahhla fuq il-pilastri hemm tnax-il salib tal-Konsagrazzjoni disinn ta’ Dun Gino Gauci.  Dawn saru fl-1988 u huma maghmulin minn irham griz u muzajk tad-deheb.

 

Fl-2008 u ghal darb'ohra nghata bidu ghall-progett tat-tisbieh tal-knisja.  L-ewwel ma sar kien il-water-proofing tas-saqaf minn barra, sabiex aktar tard issewwew xi hsarat strutturali fis-saqaf u fil-koppla. Imbaghad il-knisja nzebghat mill-gdid, b'kulur aktar vivaci.

 

Fil-knisja wiehed isib hames lapidi kommemorattivi, dik tat-tqieghid tal-ewwel gebla tal-knisja, tal-ghaxar anniversarju tal-parrocca, tal-wasla tal-istatwa titulari, tal-ghoxrin anniversarju mit-twaqqif tal-parrocca u fl-ahhar nett tal-hamsa u ghoxrin anniversajru tal-parrocca.